Herkenbare observatie
“Geen probleem,” zegt de jongedame achter de toonbank wanneer ik haar bedank voor de vriendelijke bediening. Even later vraagt de groenteman in de supermarkt: “Alles goed?”
En dan gebeurt er iets in mij. Want waarom zeggen we eigenlijk “Geen probleem” als er helemaal geen probleem was? Het brood was keurig gesneden, verpakt en betaald. En “Alles goed?”...wil hij nu werkelijk weten hoe het met me gaat? Of is het een automatische formule, een soort talige screensaver die aanspringt zodra er een mens in de buurt komt?
Ik hoor deze zinnetjes vaak. Ze vallen me op. En eerlijk: ik voel me er niet door gezien. De intentie is vast vriendelijk, maar de verbinding ontbreekt.
(Over die vraag “Alles goed?” schreef ik eerder al; het blijft een fascinerend voorbeeld van hoe taal soms meer automatismen bevat dan aandacht.)
Waarom het wringt
Veel van die standaardzinnetjes zijn sociaal ingeburgerd, maar voor mij voelen ze als lege hulzen. Ze klinken als vragen, maar ze zijn het niet. Ze lijken op aandacht, maar missen de precisie van echte interesse. Ik hoor de letterlijke woorden en die kloppen niet met de bedoeling erachter.
Het is alsof taal soms op de automatische piloot staat. En precies daar begint het te schuren.
Speelse reacties om te spiegelen
Dat schuren maakt een soort nar in mij wakker. Een speelse spiegelaar.
Op “Alles goed?” antwoordde ik ooit: “Jawel hoor, alleen de hond is dood.”
Een paar tellen later viel het kwartje. “Had je dan een hond?” vroeg hij.
Nee dus. Maar het gesprek was wél wakker.
Soms zeg ik “Drie fout.” Of: “O, was er een probleem dan?”
Niet om flauw te doen, maar om te onderzoeken: Hoor je wat je zegt?
Ben je aanwezig in dit moment?
Heel misschien gaat er dan een radertje draaien. Heel misschien ontstaat er even echte aandacht.
Het bredere perspectief: taalrijkdom en precisie
Clichés zijn de platgeslagen muntjes van onze taal. Ze passen overal, maar ze betekenen weinig. Terwijl taal juist zo rijk kan zijn — vol nuance, kleur, ritme, eigenheid.
Bewust taalgebruik is een vorm van aandacht. Een manier om precies te zeggen wat je bedoelt. Een manier om verbinding te scheppen, met jezelf en met de ander. Je kunt spelen, zoeken, kiezen. Je kunt woorden gebruiken als penseelstreken in een schilderij.
Waarom zouden we genoegen nemen met standaardzinnetjes als we ook iets echts kunnen zeggen?
De waarde van stilte en beknoptheid
En soms… zijn woorden juist niet nodig.
Een zonsopkomst. Een blik. Een hand op een arm.
Stilte kan meer zeggen dan welke formulering ook.
Ik volgde ooit een schrijfworkshop waarin we een bierviltje kregen met de opdracht: schrijf een verhaal.
Waarom? Omdat kort vaak krachtiger is. Omdat taal niet altijd veel hoeft te zijn om veel te betekenen.
Soms vullen woorden leegte. Soms verhullen ze. Soms irriteren ze.
Dan kies ik liever voor stilte dan voor een woordenlawine of een cliché.
Mijn uitnodiging
Waarom deel ik dit?
Omdat ik zelf geen genoegen neem met loze taal.
Omdat ik geloof dat woorden (als we ze bewust kiezen) ons kunnen verbinden, verrijken en wakker maken.
Omdat taal een instrument is om mee te spelen, te preciseren, te voelen.
Elke schrijfles, elk gesprek, elk bierviltje met een paar woorden kan een brug zijn.
Een brug naar meer bewustzijn, meer resonantie, meer leven in taal.
En misschien… naar een wereld waarin “Alles goed?” weer een echte vraag mag zijn.
Reactie plaatsen
Reacties